Sprawy karne / Przestępstwo przywłaszczenia.
Art.284. Kodeksu karnego [przywłaszczenie].
§1. Kto przywÅ‚aszcza sobie cudzÄ… rzecz ruchomÄ… lub prawo majÄ…tkowe,podlega karze pozbawienia wolnoÅ›ci do lat 3.
§2. Kto przywÅ‚aszcza sobie powierzonÄ… mu rzecz ruchomÄ…,podlega karze pozbawienia wolnoÅ›ci od 3miesiÄ™cy do lat 5.
§3.W wypadku mniejszej wagi lub przywÅ‚aszczenia rzeczy znalezionej, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolnoÅ›ci albo pozbawienia wolnoÅ›ci do roku.
§4.Jeżeli przywÅ‚aszczenie nastÄ…piÅ‚o na szkodÄ™ osoby najbliższej, Å›ciganie nastÄ™puje na wniosek pokrzywdzonego.
Na czym polega przestępstwo przywłaszczenia?
PrzestÄ™pstwo przywÅ‚aszczenia w najwiÄ™kszym uproszczeniu polega na wÅ‚Ä…czeniu cudzej rzeczy ruchomej do swojego majÄ…tku i dysponowaniu niÄ… jak wÅ‚asnÄ… bez zamiaru zwrócenia jej wÅ‚aÅ›cicielowi. Dla ustalenia, że sprawca dopuÅ›ciÅ‚ siÄ™ przestÄ™pstwa przywÅ‚aszczenia niezbÄ™dne jest zatem wykazanie przez oskarżyciela, że sprawca, postÄ™pujÄ…c z rzeczÄ… w sposób sprzeczny z uzgodnieniami poczynionymi z wÅ‚aÅ›cicielem, dziaÅ‚aÅ‚ w celu wÅ‚Ä…czenia rzeczy do swojego majÄ…tku i definitywnego pozbawienia osoby uprawnionej jej wÅ‚asnoÅ›ci (wyrok SÄ…du Apelacyjnego w Rzeszowie z 6 czerwca 2013 r., II AKa 38/13).
W odróżnieniu do innych przestÄ™pstw przeciwko mieniu (np. kradzieży) w przypadku przywÅ‚aszczenia nie wystÄ™puje element zaboru, ponieważ przedmiot tego przestÄ™pstwa znajduje siÄ™ już w posiadaniu sprawcy i dopiero chwila, w której sprawca zaczyna traktować rzecz jak swojÄ… wÅ‚asnÄ… mamy do czynienia z zachowaniem przestÄ™pnym.
Jaka kara grozi za przywłaszczenie?
Co do zasady za przestępstwo przywłaszczenia grozi kara pozbawienia wolności do lat 3.
Przestępstwo to ma jednak tzw. typ kwalifikowany, wiążący się z zaostrzeniem represji karnej oraz typ uprzywilejowany, gdzie konsekwencje karne zostały złagodzone, tj.:
-
Kto przywłaszcza sobie powierzoną mu rzecz ruchomą,podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Powierzenie rzeczy polega na przekazaniu władztwa nad rzeczą z zastrzeżeniem jej zwrotu. Zachowanie sprawcy polega na przywłaszczeniu powierzonej mu cudzej rzeczy, a więc rozporządzeniu nią przez włączenie do swojego majątku bądź też innego postąpienia z rzeczą jak właściciel (np. zniszczenia, porzucenia, rozporządzenia na rzecz innej osoby).
-
W wypadku mniejszej wagi lub przywłaszczenia rzeczy znalezionej, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Czy przywłaszczenie w każdym przypadku stanowi przestępstwo?
PrzywÅ‚aszczenie należy do kategorii tzw. czynów przepoÅ‚owionych, które mogÄ… stanowić zarówno przestÄ™pstwo, jak i wykroczenie. Decyduje wartość szkody wyrzÄ…dzonej przestÄ™pstwem – aktualnie, granica powyżej której czyn zabroniony stanowi przestÄ™pstwo, wynosi 500 zÅ‚. Jeżeli zatem sprawca dopuÅ›ci siÄ™ przywÅ‚aszczenia przedmiotu o wartoÅ›ci niższej lub równej 500 zÅ‚, odpowiada za wykroczenie; jeżeli wartość jest wyższa, czyn taki jest przestÄ™pstwem, a sprawca odpowiada karnie.
Powyższe jest szczególnie istotne w przypadku przedmiotu przestÄ™pstwa, którego wartość znajduje siÄ™ na pograniczu wskazanej kwoty. W razie wÄ…tpliwoÅ›ci warto pamiÄ™tać, że zgodnie z art. 5 par. 2 kpk niedajÄ…ce siÄ™ usunąć wÄ…tpliwoÅ›ci powinny być rozstrzygniÄ™te na korzyść oskarżonego.
Uwaga! Jeżeli przywłaszczenie nastąpiło na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.